Η αντίληψη του πολιτισμού μας για τον άνθρωπο δεν μπορεί να γίνει κατανοητή αν δεν θυμόμαστε ότι στη βάση του βρίσκεται ένας άνθρωπος χωρίς παιδική ηλικία: ο Αδάμ. Σύμφωνα με την αφήγηση της Γένεσης, ο άνθρωπος που ο Κύριος δημιουργεί και τοποθετεί στον Κήπο της Εδέμ είναι ένας ενήλικας, στον οποίο μιλάει και δίνει εντολές, και για τον οποίο δημιουργεί έναν σύντροφο ώστε να μην είναι μόνος. Και μόνο ένας ενήλικας, και σίγουρα όχι ένα βρέφος, θα μπορούσε να ονομάσει όλα τα ζώα στον κήπο.
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ένα ον χωρίς
παιδική ηλικία δεν μπορεί να παραμείνει αθώο και είναι μοιραία καταδικασμένο
στην ενοχή και την αμαρτία. Ίσως η απαισιοδοξία που καταδικάζει τη χριστιανική
Δύση να παραπέμπει πάντοτε στο μέλλον την ευτυχία και την εκπλήρωσή της, να
προέρχεται από αυτή τη μοναδική ανεπάρκεια, η οποία καθιστά τον Αδάμ ένα ον που
έχει στερηθεί από την ίδια του τη σύσταση την παιδική ηλικία. Και ίσως είναι εξαιτίας
αυτής της έλλειψης, της πιο πρωταρχικής από οποιαδήποτε αμαρτία, που, αφενός, η
παιδική ηλικία είναι για τον καθένα μας ο τόπος της νοσταλγίας για την αδύνατη
ευτυχία και, αφετέρου, στην κοινωνική οργάνωση, μια ελαττωματική συνθήκη, η
οποία πρέπει να πειθαρχηθεί και να εκπαιδευτεί με κάθε κόστος. Και αν η
ψυχανάλυση βλέπει το παιδί ως το κρυφό υποκείμενο κάθε νεύρωσης, αυτό ίσως
συμβαίνει ακριβώς επειδή κάπου μέσα μας λειτουργεί το Αδαμικό παράδειγμα ενός
ανθρώπου χωρίς παιδική ηλικία. Αυτό σημαίνει ότι η θεραπεία της ασθένειας της
Δύσης - δηλαδή, μιας ενήλικης κουλτούρας η οποία, καταστέλλοντας την παιδική
ηλικία, καταλήγει να καταδικάζει τον εαυτό της στην παιδικότητα - θα είναι
δυνατή μόνο αν είμαστε ικανοί να αποκαταστήσουμε στον Αδάμ την παιδική του ηλικία.
13 Απρίλη 2026
Υ,Γ, (του Παναγιώτη Καλαμαρά)Καθώς προχωρώ τη συγγραφή της αυτοβιογραφίας μου, συνδεδεμένης πάντοτε με τα τεκταινόμενα του κοινωνικού ανταγωνισμού κυρίως με αναρχικό πρόσημο, τα οποία τα έχω βιώσει από το μακρινό τώρα πια 1978, σκέφτομαι, με αφορμή το ανωτέρω κείμενο του Αγκάμπεν τη δική παιδική ηλικία και αναπόφευκτα τη συγκρίνω με αυτή που περνάει ο Ερρίκος. Δεν ξέρω ποιού θα είναι καλύτερη, είναι ένας απολογισμός που θα γίνει πολύ αργότερα (και δεν ξέρω αν είναι καν απαραίτητος), αλλά είμαι σίγουρος ότι αν δεν καταφέρουμε να ξεπεράσουμε την παιδικότητά μας με όσο το δυνατόν λιγότερο τραυματικό τρόπο, δεν πρόκειται να ωριμάσουμε ποτέ και θα μείνουμε προσκολλημένοι σε μια εποχή, που έτσι κι αλλιώς, κάποια στιγμή περνάει οριστικά. Βλέποντας κανείς τους τύπους που μας κυβερνούν σήμερα, τον Τραμπ, τον Νετανάχιου, τον Μητσοτάκη και πολλούς άλλους, καταλαβαίνει εύκολα το δίκιο που έχει ο Αγκάμπεν όταν μιλάει για έναν Αδάμ χωρίς παιδική ηλικία. Έναν Αδάμ, δηλαδή, που ενώ θέλει να παριστάνει τον ενήλικα, έχει μείνει προσκολλημένος στην εποχή που ήταν παιδί και, απ’ ότι φαίνεται από τους παραπάνω, ένα ναρκισσιστικό αλλά τραυματισμένο παιδί, που θεωρεί ότι μπορεί να παίρνει εκδίκησή του για ότι του είχε συμβεί δολοφονώντας άλλα παιδιά στη Γάζα, στον Λίβανο και στο Ιράν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου