Τρίτη, 24 Σεπτεμβρίου 2019

Από τις αντιστάσεις στην αντεξουσία - Σάντρο Μετσάντρα, Τόνι Νέγκρι



ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 


Το κείμενο αυτό γράφτηκε λίγες ημέρες μετά τις ευρωεκλογές, τον περασμένο Μάιο. Οι εξελίξεις στην Ιταλία έχουν αλλάξει κατά κάποιον τρόπο το τοπίο, καθώς οι ελιγμοί του αρχηγού της Λέγκας Ματέο Σαλβίνι φαίνεται ότι τον αφήνουν, έστω προσωρινά, σε δεύτερο πλάνο. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι υποστηρικτές της Λέγκας και οι ξενοφοβικές, λαϊκιστικές, «χουστισιαλιστικές» απόψεις τους θα εξαφανιστούν ως δια μαγείας. Ίσα-ίσα, είναι πολύ πιθανό η εκλογική θέση του Σαλβίνι να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο στις επόμενες εθνικές εκλογές στην Ιταλία, ειδικά αν δεν καταστεί δυνατή η οικονομική ανάκαμψη της χώρας. Επομένως, το κείμενο παραμένει επίκαιρο, και δύο βασικά του σημεία θα πρέπει να τονιστούν και να τεθούν σε συζήτηση και στην Ελλάδα. Πρώτον, η ανάδειξη του «χουστισιαλίσμο», ενός τύπου λαϊκισμού, ως ιδεολογικής βάσης της ακροδεξιάς Λέγκας. Δεύτερον, η παραδοχή ότι το ανταγωνιστικό κίνημα και όσοι το απαρτίζουν αποτελούν μειοψηφία στην ιταλική κοινωνία. Είναι δύο θεματικές που θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να συζητηθούν και σε ελλαδικό επίπεδο. Θα ήταν ωφέλιμο να αποτελέσουν μια αφορμή για να αναμετρηθούμε ρεαλιστικά με την κινηματική ήττα μετά το 2012, για να αναγνωρίσουμε το λαϊκό/λαϊκιστικό στοιχείο στο αντίπαλο στρατόπεδο και πώς αυτό διαπερνά τις γραμμές μας. Καλή ανάγνωση και καλό προβληματισμό. 


ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΕΞΟΥΣΙΑ 
ΤΩΝ ΣΑΝΤΡΟ ΜΕΤΣΑΝΤΡΑ ΚΑΙ ΤΟΝΙ ΝΕΓΚΡΙ 


Η ψήφος στις ευρωπαϊκές εκλογές μάς φέρνει ενώπιον ρευστών και εξελισσόμενων σεναρίων. Η αποδυνάμωση του Λαϊκού Κόμματος και των ψηφοδελτίων των σοσιαλιστών πηγαίνει παράλληλα με την άνοδο των φιλελευθέρων και κυρίως των Πρασίνων. Τις επόμενες εβδομάδες θα επιβεβαιωθεί η δυνατότητα συγκρότησης συνασπισμών, οι οποίοι μέσα στο Ευρωκοινοβούλιο θα εισαγάγουν και θα πιστοποιήσουν εκ νέου (με ενδεχομένως αισθητά διαφορετικές κατευθυντήριες γραμμές) τη διαδικασία της ενσωμάτωσης. Οι «κυριαρχιστικές» (1) και εθνικιστικές δυνάμεις δεν πήραν τις ψήφους που προσδοκούσαν, καθιστώντας έτσι μάταιες τις προσπάθειες του Ματέο Σαλβίνι να ευθυγραμμίσει τους θεσμούς της Ευρώπης με τις δικές του θέσεις. Ωστόσο αντιπροσωπεύουν ένα στοιχείο εν δυνάμει αποσύνθεσης και κατακερματισμού μέσα στο Ευρωκοινοβούλιο. Τα μεγάλα ζητήματα της ευρωπαϊκής πολιτικής –από τη συνέχιση της λιτότητας και τη δημοσιονομική πειθαρχία μέχρι τη διαχείριση των μεταναστεύσεων– παραμένουν σε κάθε περίπτωση ανοιχτά, και δεν αποκλείεται οι νέες ισορροπίες να καταστήσουν εφικτούς καινοτόμους πειραματισμούς και μια κάποια πρόοδο. Παραμένει γεγονός ότι και σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα γίνει αισθητή η επιβεβλημένη από την καπιταλιστική εξουσία αλλαγή σε παγκόσμιο επίπεδο, μετά την κρίση του 2008, που θα μετασχηματίσει και θα ενισχύσει τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές προς αυταρχική κατεύθυνση. 

Εδώ ωστόσο επιθυμούμε να καταπιαστούμε συγκεκριμένα με την κατάσταση στην Ιταλία. Η ψήφος εμπιστοσύνης στη Λέγκα –με δεδομένο το ποσοστό της αποχής– θέτει κατά τη γνώμη μας αναπόφευκτα ερωτήματα. Η στροφή προς τη Δεξιά στο ιταλικό πολιτικό σκηνικό είναι ξεκάθαρη και ανησυχητική. Δεν μας παρηγορεί ούτε μας καθησυχάζει να καταγράφουμε –όπως είναι απαραίτητο να κάνουμε– ότι αυτή η στροφή προς τη Δεξιά δείχνει να είναι συνυφασμένη με την παγκόσμια συγκυρία στην οποία έχουμε ήδη αναφερθεί, η οποία σηματοδοτείται από μια πραγματική αυταρχική αντεπανάσταση, από τη δυσπιστία απέναντι σε πρόσωπα που εμφανίζονται ως «εγγυητές» του νεοφιλελευθερισμού, και από μια κλίση προς τον εθνικισμό και τον κυριαρχισμό. Στην Ιταλία η στροφή είναι βαθιά, δεν περιορίζεται σε εκλογικό επίπεδο αλλά προσβάλλει και μετασχηματίζει και την κοινή λογική. Η επιλεκτική χρήση από πλευράς Σαλβίνι της ρητορικής και των συμβολισμών του ιστορικού Φασισμού δεν προαναγγέλλει φυσικά μια επιστροφή στο παρελθόν. Ενδεικτικά ωστόσο ενός γενικότερου κλίματος νομιμοποίησης είναι μεταξύ άλλων ο ακτιβισμός φασιστικών ομάδων όπως η Κάζα Πάουντ (2) και η Φόρτσα Νουόβα (3), και οι κινητοποιήσεις τους ενάντια σε Ρομά και μετανάστες (4) στην περιφέρεια της Ρώμης, οι οποίες ισοδυναμούν με ένα εκλογικό μπόνους το οποίο εισέπραξε ευθύς αμέσως η Λέγκα. Τέλος, οι Ιταλοί Αδερφοί (5), με τη διαρκή αναζήτηση υποψηφίων που θα μπορούσαν να δοξάσουν το επώνυμο Μουσολίνι, αύξησαν αριθμητικά τις ψήφους τους. 

Διαισθανόμαστε την ανάγκη να εντοπίσουμε αυτή την επιτυχία της Δεξιάς σε μια μεσοπρόθεσμη διαδικασία, η οποία δείχνει να χαρακτηρίζεται στη χώρα μας –τουλάχιστον από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 του προηγούμενου αιώνα– από την ανάδυση διαφόρων μεταβλητών αυτού που μπορούμε να ορίσουμε ως «χουστισιαλίσμο» (6). Εξηγούμαστε: γύρω από τον χουστισιαλίσμο εκφράζονται από καιρού εις καιρόν υλικά διατυπωμένες αξιώσεις για δικαιοσύνη, τόσο στο πεδίο της κοινωνικής δικαιοσύνης όσο και σε εκείνο της δημοκρατίας. Η ίδια μάχη για τα «κοινά αγαθά» (με αποκορύφωμα το δημοψήφισμα για το δημόσιο νερό το 2011) έχει ως βάση αυτό το αίτημα για δικαιοσύνη. Όμως η δικαιοσύνη (και φυσικά όχι για πρώτη φορά μέσα σε αυτά τα τριάντα χρόνια!) έχει απογυμνωθεί από τις υλικές της αναφορές, έχει μετατεθεί σε ένα εντελώς τυπικό πεδίο και έχει ξεπέσει μίζερα και μονόπλευρα σε μια μάχη κατά της διαφθοράς. Το Κίνημα 5 Αστέρων έχει ερμηνεύσει και χειραγωγήσει τη μετάβαση αυτή, η οποία τού έχει προσφέρει επιτυχίες που σήμερα αποδεικνύονται εφήμερες (όσο σημαντική κι αν παραμένει η εκλογική του διεύρυνση στον νότο, ένα γεγονός το οποίο επιβάλλεται να συζητήσουμε σε βάθος): ο Σαλβίνι έχει μεταθέσει αποτελεσματικά τον χουστισιαλίσμο στο πεδίο των ζητημάτων της τάξης, της εξουσίας και της υπακοής. 

Αντιμέτωπη με την πίεση από τις κινητοποιήσεις της Λέγκας, η «Αριστερά» δείχνει αποσβολωμένη. Το Δημοκρατικό Κόμμα συνήλθε κάπως και πανηγυρίζει ότι ξεπέρασε σε ποσοστό το Κίνημα 5 Αστέρων, χωρίς να λαμβάνει υπόψη του ότι στις τρέχουσες συνθήκες πόλωσης η εμμονικά κεντρώα στρατηγική του, η αναζήτηση της εκπροσώπησης μιας ολοένα και πιο διαβρωμένης μεσαίας τάξης, τόσο από την άποψη των οικονομικών της βάσεων όσο και από εκείνη της κοινωνικής και πολιτιστικής της ταυτότητας, δεν καθιστούν εφικτή την έξοδο από το περιθώριο. Και τι να πούμε για τις δυνάμεις στα αριστερά του Δημοκρατικού Κόμματος; Αποτελεί σχεδόν μυστήριο πώς δεν κατέστη δυνατό να οικοδομηθεί γύρω από έναν «κοκκινο-πράσινο» συνασπισμό ένα πραγματικά καινούργιο πολιτικό υποκείμενο, ικανό να εξάψει πάθη και ενθουσιασμό και να ακολουθήσει το βορειοευρωπαϊκό κύμα των Πρασίνων. Οι μικρογραφειοκρατίες δεν επέτρεψαν να συμβεί αυτό, επιβεβαιώνοντας το γεγονός ότι τα «κόμματα» των οποίων εκείνες νιώθουν ιδιοκτήτριες δεν έχουν διαπεραστεί ποτέ από τα κύματα της δημοκρατίας της βάσης, της μοναδικής συνθήκης που θα μπορούσε να τα ανανεώσει και να τα ξεκολλήσει από την ασημαντότητα. 

Έτσι λοιπόν –για να θέσουμε ένα ερώτημα που δεν είναι καινούργιο– τι να κάνουμε; Πρέπει πρώτα απ’ όλα να λάβουμε υπόψη μας το γεγονός ότι σήμερα αποτελούμε μειοψηφία. Και ωστόσο αποτελούμε μια μειοψηφία εξαιρετικά πλούσια σε δεξιότητες και γνώσεις, πολυποίκιλη και διάχυτη, ικανή να δράσει και εν πρώτοις να οικοδομήσει ένα αρθρωμένο δίκτυο αντιστάσεων. Θα δώσουμε ορισμένα παραδείγματα. Ο κύκλος των αντιφασιστικών διαδηλώσεων (7) των τελευταίων εβδομάδων (Μπολόνια, Γένοβα και Ρώμη, για να αναφερθούμε σε τρεις ιδιαίτερα σημαντικούς τόπους) έχει επιδείξει μια τεράστια ικανότητα έκφρασης της καίριας και ριζοσπαστικής δράσης στον δρόμο, επιβεβαιώνοντας μαζικά ότι μια άλλη κοινωνία υφίσταται ήδη, εδώ και τώρα. Ιδωμένες στο εσωτερικό μιας εξάπλωσης των πρωτοβουλιών εναντίον του Σαλβίνι (οι διαμαρτυρίες με τα απλωμένα «σεντόνια» και οι διαδηλώσεις όπως αυτή στη Φλωρεντία) (8), αυτές οι κινητοποιήσεις καταδεικνύουν τη δυνατότητα για μια αντιφασιστική επανεκπαίδευση που θα στέκεται στο ύψος των σημερινών προκλήσεων. Παντού σε αυτές τις πρωτοβουλίες είναι απτή η αλλαγή παραδείγματος που τα τελευταία δυο χρόνια έχει καθορίσει το τρανσφεμινιστικό κίνημα «Ούτε Μία Λιγότερη» (9), οι συνεχιζόμενες πρωτοβουλίες του οποίου (εξαιρετικές τόσο την 8η Μαρτίου όσο και στη Βερόνα ενάντια στο Συνέδριο των Οικογενειών) (10) υπερβαίνουν την «αντίσταση» και αποκτούν ιδιότητες καθαρά θεσμίζουσες. Γύρω από το «κοινωνικό ζήτημα», ή καλύτερα ενάντια στη μαζική εξαθλίωση που καθορίστηκε από μια δεκαετία κρίσης, πολλαπλασιάζονται καθημερινά οι αγώνες (από τις συνδικαλιστικές διεκδικήσεις μέχρι τις καταλήψεις σπιτιών), ενώ οι διαδικασίες αυτοοργάνωσης των rider (11) υποδηλώνουν ένα ποιοτικό άλμα στην οργάνωση της επισφαλούς εργασίας. Οι «Παρασκευές για το Μέλλον» (12) έχουν φέρει επιτέλους και στην Ιταλία τον αγώνα ενάντια στην κλιματική αλλαγή, καθορίζοντας την πολιτικοποίηση των νέων και νεότατων γενιών. Η μετανάστευση συνεχίζει εν ολίγοις να αποτελεί εξαιρετικά συγκρουσιακό πεδίο, τόσο όσον αφορά τις πρακτικές των μεταναστών και μεταναστριών, όσο και εξαιτίας πρωτοβουλιών όπως η «Mediterranea» (13) που στάθηκε ικανή να συσπειρώσει γύρω της ένα ευρύ δίκτυο κοσμικού και Καθολικού ενωσισμού (associazionismo) (14) πέρα από τη στήριξη της ίδιας της Εκκλησίας (ενώ δεν είχαμε δει ποτέ πριν έναν Καρδινάλιο να επανασυνδέει το κομμένο ρεύμα σε μια στεγαστική κατάληψη) (15). 

Αυτές οι αντιστάσεις συσπειρώνονται με ιδιαίτερο τρόπο μέσα στην πόλη, επιβεβαιώνοντας το γεγονός ότι ο κοινοτισμός διανοίγει σήμερα, με απόλυτα υλικούς όρους, ένα πεδίο θεμελιώδους αγώνα. Οι πρωτοβουλίες των Κοινοτήτων του Παλέρμο και της Νάπολης για τη μετανάστευση, σε ανοιχτή αντιπαράθεση με την κυβέρνηση, είναι από αυτή την οπτική γωνία θεμελιώδεις και προεικονίζουν μια πρακτική ανυπακοής που διαταράσσει τις θεσμικές ισορροπίες και κρατάει τον ρόλο του πρωταγωνιστή για τις πόλεις. Και εδώ βρισκόμαστε σε ένα επίπεδο που υπερβαίνει την απλή αντίσταση (εφόσον αυτή την τελευταία την ορίζουμε ως «αμυντική» και «αντιδραστική»): αυτό που κατά κάποιον τρόπο αμφισβητείται είναι η επικύρωση τρόπων ζωής και συνεργασίας, και των υποθετικών σταθερών μιας αυταρχικής στροφής που καταδεικνύουν οι ενέργειες της κυβέρνησης της χώρας. Αυτό το γεγονός δείχνει να αναδύεται με ακόμη πιο εμφανή τρόπο σε πόλεις όπως το Μιλάνο και η Μπολόνια, οι οποίες κυβερνώνται από δημοτικές αρχές της «μετριοπαθούς» κεντροαριστεράς, που όμως –σε κάποιες τουλάχιστον περιστάσεις– δεν μπορούν παρά να εκφράζουν, διαμέσου διοικητικών ενεργειών, τις ανάγκες και τις επιθυμίες που ενυπάρχουν στον μητροπολιτικό ιστό, μετατρέποντας έτσι τις πόλεις που διοικούν σε γενετικά ανυπάκουους οργανισμούς.

Κάναμε λόγο για «αντιστάσεις», αλλά στη συνέχεια –για παράδειγμα στην περίπτωση του «Ούτε Μία Λιγότερη» και των δήμων (16)– έχουμε καταδείξει πώς ήδη σήμερα αναδύονται πολυποίκιλα στοιχεία που ωθούν τους αγώνες πέρα από την αντίσταση, στην κατεύθυνση της αντεξουσίας. Μας φαίνεται ότι η μετάβαση από την αντίσταση στην αντεξουσία αποτελεί ήδη σήμερα το «καθήκον της περιόδου» πάνω στο οποίο πρέπει να εργαστούμε. Ένα μειοψηφικό πράττειν, όπως είπαμε, αλλά προσανατολισμένο στην ανασύνθεση μιας πολλαπλότητας αγώνων που δεν επικοινωνούν πάντοτε μεταξύ τους – διατηρώντας τη διάσταση της πολλαπλότητας, αλλά προχωρώντας σε μια συσπείρωση ενάντια στον κοινό εχθρό. Το ζήτημα είναι η ανάπτυξη των στοιχείων της «δημοκρατίας της βάσης» που ενυπάρχουν μέσα σε αυτούς τους αγώνες, επινοώντας την πολιτική φόρμα η οποία θα κατορθώσει να μορφοποιήσει και να βαθύνει τα στοιχεία του προγράμματος: τον κοινωνικό μισθό, την ελεύθερη μετακίνηση, το κοινωνικό κράτος των κοινών, τον αγώνα ενάντια στην κλιματική αλλαγή. Η υπεράσπιση και η απελευθέρωση της γης αποτελούν ήδη συστατικά στοιχεία της ταξικής πάλης. Το ζήτημα είναι λοιπόν να εδραιώσουμε και να επεκτείνουμε τις μορφές της συνένωσης, της αλληλεγγύης και του κοινωνικού συνδικαλισμού που συνιστούν απαραίτητα εργαλεία για να αγωνιστούμε αποτελεσματικά γύρω από αυτά τα στοιχεία του προγράμματος. Βρισκόμαστε στο σημείο όπου μπορούμε να οικοδομήσουμε, και να αναγνωριστούμε, ως το κίνημα εκείνων των αντιστάσεων που συγκρούεται, στη βάση, με την ατζέντα των ενεργειών της κυβέρνησης, αναπτύσσοντας οργανωτικές μορφές δημοκρατικής συναίνεσης στη βάση. Αντεξουσία σημαίνει πράγματι να οικοδομείς, να υπερασπίζεσαι, να εξελίσσεσαι και να νικάς με βάση στόχους που είναι ταυτοχρόνως εποικοδομητικοί για την ανατρεπτική οργάνωση και καταστρεπτικοί για τα προγράμματα των καπιταλιστικών κυβερνήσεων. 

Στη βάση ενός τέτοιου είδους πολιτικής δουλειάς –και έχοντας ως αφετηρία την Ιταλία– θα μπορούσαμε να επαναδιατυπώσουμε μια επιχειρηματολογία σχετικά με την ευρωπαϊκή πολιτική. 


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 


(1) Κυριαρχισμός (sovranismo): οι κυριαρχιστές απαιτούν να μη θιγεί η εθνική κυριαρχία, το έθνος-κράτος, δηλαδή να παραμείνει στις πολιτικές δυνάμεις κάθε χώρας η κυριαρχία και να μην εκχωρηθεί σε υπερεθνικά όργανα, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Ευρωκοινοβούλιο. Αυτό πρωτίστως αφορά τις αποφάσεις που σχετίζονται με τα δημόσια οικονομικά, την άμυνα-ασφάλεια και την εσωτερική τάξη, που αποτελούν και τους βασικούς πυλώνες της πολιτικής κυριαρχίας σε κάθε κράτος. Πρόκειται για δυνάμεις που είναι υπέρ της Ευρώπης των Εθνών (-κρατών), κατά της ομοσπονδιοποίησης και μάλλον υπέρ της χαλαρής συνομοσπονδίας κυρίαρχων κρατών. 

(2) Κάζα Πάουντ (CasaPound): Νεοφασιστικό κόμμα και δίκτυο κοινωνικών χώρων ανά την Ιταλία. Το πρώτο κτίριο που καταλήφθηκε ήταν το 2003 στη Ρώμη, στην οδό Ναπολεόνε ΙΙΙ. Από τότε έχουν δημιουργηθεί κοινωνικά κέντρα σε διάφορες πόλεις της Ιταλίας, τα εγκαίνια των οποίων συχνά συνοδεύονται από αντιφασιστικές διαδηλώσεις και συγκρούσεις με την αστυνομία. Από το 2011 η Κάζα Πάουντ άρχισε να κατεβάζει υποψηφίους στις δημοτικές εκλογές. Πήρε μέρος στις εθνικές εκλογές το 2013 και το 2018, και στις ευρωεκλογές το 2019 με πενιχρά αποτελέσματα. Στις 26 Ιουνίου 2019 ο ηγέτης της Τζανλούκα Ιανόνε ανακοίνωσε ότι: «Ως επακόλουθο της εμπειρίας μας στις τελευταίες ευρωεκλογές και ως κατάληξη μακράς σκέψης σχετικά με την πορεία του κινήματος από την ίδρυσή του έως σήμερα, η CasaPound Italia αποφάσισε να θέσει τέλος στην εκλογική και κομματική της εμπειρία». 

(3) Φόρτσα Νουόβα (Forza Nuova): Ακροδεξιό πολιτικό κόμμα που ιδρύθηκε το 1997 με ηγέτες τους Ρομπέρτο Φιόρε και Μάσιμο Μορσέλο. Αποτελεί διάσπαση της Φιάμα Τρικολόρε (Fiamma Tricolore, δηλαδή Τρίχρωμη Φλόγα – με τα τρία χρώματα της ιταλικής σημαίας), η οποία αποτελούσε συνέχεια του πρώτου μεταπολεμικού φασιστικού κόμματος, του Ιταλικού Κοινωνικού Κινήματος (Movimento Sociale Italiano)˙ και τα δυο κόμματα είχαν ως κοινό έμβλημα την «τρίχρωμη φλόγα». Από το 1999 συμμετέχει σε ευρωεκλογές και εθνικές εκλογές χωρίς ποτέ να έχει εκλεγεί κανένας υποψήφιός της. Οι ηγέτες της παρέμειναν για είκοσι χρόνια στη Βρετανία ως πολιτικοί πρόσφυγες, καθώς είχαν εκδοθεί εναντίον τους εντάλματα σύλληψης για τη σφαγή στον σιδηροδρομικό σταθμό της Μπολόνιας στις 2 Αυγούστου 1980. Η κατηγορία δεν αφορούσε την άμεση εμπλοκή τους στην ενέργεια αυτή, αλλά σκοπός ήταν η σύλληψη και η ανάκρισή τους επειδή θεωρούνταν μέλη της νεοφασιστικής τρομοκρατικής οργάνωσης Ένοπλοι Επαναστατικοί Πυρήνες (Nuclei Armati Rivoluzionari), στην οποία αποδιδόταν η τοποθέτηση της βόμβας. 

(4) Τον Απρίλιο του 2019 στην υποβαθμισμένη γειτονιά Τόρε Μάουρα, στην περιφέρεια της Ρώμης, με αφορμή την αντίθεση στη μεταφορά 72 Ρομά σε κέντρο «φιλοξενίας» σημειώθηκαν κινητοποιήσεις κατοίκων με την ενθάρρυνση και αρωγή νεοφασιστικών οργανώσεων. Οι «αγανακτισμένοι πολίτες» κατέστρεψαν τα τρόφιμα που προορίζονταν για τους Ρομά, έβαλαν φωτιά σε ένα αυτοκίνητο και σε κάδους σκουπιδιών και τοποθέτησαν έναν αυτοσχέδιο εκρηκτικό μηχανισμό μπροστά από το κέντρο «φιλοξενίας». Το αποτέλεσμα ήταν ο δήμος της Ρώμης να υποχωρήσει και οι μετανάστες να μεταφερθούν σε άλλες δομές «φιλοξενίας». Ήταν μια μιντιακή νίκη για την ακροδεξιά. Ο τότε υπουργός Εσωτερικών και επικεφαλής της Λέγκας Ματέο Σαλβίνι έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Όχι σε κάθε μορφή βίας, όχι στο ξεφόρτωμα κάθε είδους προβλήματος στις περιφέρειες των πόλεων. Επαναλαμβάνω τον στόχο πάνω στον οποίο εργάζομαι επί μήνες: μέχρι το τέλος της θητείας μου δεν θα υπάρχει κανένας καταυλισμός Ρομά. Όποιος μπορεί να ενσωματωθεί στην κοινωνία είναι ευπρόσδεκτος, όποιος επιμένει να κλέβει θα διώκεται». Στις ευρωεκλογές του Μαΐου 2019 η Λέγκα απέσπασε το τεράστιο ποσοστό του 37% στην περιοχή, ενώ οι Κάζα Πάουντ και Φόρτσα Νουόβα απέτυχαν να εκλέξουν αντιπροσώπους. 

(5) Ιταλοί Αδερφοί (Fratelli d’Italia): Ακροδεξιό κόμμα που δημιουργήθηκε το 2012 και αποτελεί διάσπαση του κόμματος του Σίλβιο Μπερλουσκόνι Ο Λαός της Ελευθερίας (Il Popolo della Libertà). Χαρακτηριστικό είναι ότι στο σήμα του κόμματος απεικονίζεται η «τρίχρωμη φλόγα». Στις ευρωεκλογές του 2019 κατέβασε ως υποψήφιο τον Κάιο Τζούλιο Τσέζαρε Μουσολίνι, δισέγγονο του Βιτόριο Μουσολίνι, πρωτότοκου γιου του Μπενίτο Μουσολίνι. Κατάφερε να εκλέξει πέντε ευρωβουλευτές, όχι όμως τον παραπάνω. 

(6) Χουστισιαλίσμο (justicialismo): Συνιστά το θεμέλιο της «πολιτικής φιλοσοφίας» του περονισμού. Ο στρατηγός Χουάν Περόν διετέλεσε πρόεδρος της Αργεντινής από το 1946 έως το 1955 και από το 1973 έως το 1974. Η λαϊκιστική πολιτική που ακολούθησε έχει μείνει γνωστή ως «περονισμός» και συνώνυμο του όρου αυτού είναι και ο «χουστισιαλίσμο». Το κόμμα του Περόν ονομαζόταν Παρτίδο Χουστισιαλίστα (Partido Justicialista, στα ελληνικά έχει αποδοθεί ως Κόμμα Δικαιοσύνης) και οι βάσεις του δόγματός του τέθηκαν το 1950 με το «Μανιφέστο του Παρτίδο Χουστισιαλίστα», το οποίο αποτελούνταν από είκοσι θέσεις. Παραθέτουμε ενδεικτικά τις πρώτες πέντε: 1) Η αληθινή δημοκρατία είναι αυτή όπου η κυβέρνηση κάνει ό,τι θέλει ο λαός και υπερασπίζεται μονάχα ένα συμφέρον: ΤΟΥ ΛΑΟΥ. 2) Ο περονισμός είναι λαϊκός από τη φύση του. Όλες οι πολιτικές κλίκες είναι αντιλαϊκές και γι’ αυτόν τον λόγο δεν είναι περονιστικές. 3) Ο περονιστής εργάζεται για το Κίνημα. Όποιος εξ ονόματος του περονισμού εξυπηρετεί μια κλίκα ή έναν caudillo (καουντίγιο – δικτάτορα) είναι μονάχα κατ’ όνομα περονιστής. 4) Για τον περονισμό υφίσταται μονάχα μια τάξη ανθρώπων: οι εργάτες. 5) Στη νέα Αργεντινή η εργασία είναι ένα δικαίωμα που γεννάει ανθρώπινη αξιοπρέπεια και είναι καθήκον, γιατί είναι ορθό όλοι να παράγουν τουλάχιστον όσο καταναλώνουν. Συνοπτικά μπορούμε να πούμε ότι οι τρεις πυλώνες του «χουστισιαλίσμο» ήταν: κοινωνική δικαιοσύνη, οικονομική ελευθερία, πολιτική κυριαρχία. Σε διεθνές επίπεδο ο Περόν επιζητούσε την υιοθέτηση μιας «τρίτης θέσης» μεταξύ καπιταλισμού και κομμουνισμού. 

(7) Στις 4 Μαΐου διοργανώθηκε αντιφασιστική πορεία στη Γένοβα ενάντια στην παρουσία νεοφασιστών που ήθελαν να αποτίσουν φόρο τιμής στον Ούγκο Βεντουρίνι, ένα μέλος του Ιταλικού Κοινωνικού Κινήματος που είχε σκοτωθεί την πρωτομαγιά του 1970 κατά τη διάρκεια συγκρούσεων με μέλη αριστερών οργανώσεων. Στις 13 Μαΐου οργανώθηκε διαδήλωση στο πανεπιστήμιο Σαπιέντσα της Ρώμης σε ένδειξη αλληλεγγύης στον πρώην δήμαρχο του Ριάτσε, ο οποίος ακολουθούσε πολιτική ένταξης των μεταναστών. Η Φόρτσα Νουόβα ήθελε εκείνη την ημέρα να μην επιτρέψει την παρουσία του στο πανεπιστήμιο. Στις 20 Μαΐου διοργανώθηκε αντιφασιστική πορεία στην Μπολόνια ενάντια σε μια προεκλογική συγκέντρωση της Φόρτσα Νουόβα. Στις 23 Μαΐου διοργανώθηκε πορεία 2.000 αντιφασιστών στη Γένοβα ενάντια στην εκεί παρουσία της Κάζα Πάουντ, η οποία κατέληξε σε συγκρούσεις με την αστυνομία.

(8) Τον τελευταίο καιρό, αρχής γενομένης από τον νότο της Ιταλίας, πολλοί αναρτούν στα μπαλκόνια τους σεντόνια στα οποία αναγράφονται πολιτικά συνθήματα. Σε πολλά από αυτά εκφράζεται η αντίθεση στις ξενοφοβικές πολιτικές του Σαλβίνι. 

Στις 19 Μαΐου στη Φλωρεντία έλαβε χώρα μια διαδήλωση ενάντια σε μια συγκέντρωση στην οποία θα συμμετείχε ο Σαλβίνι. Η αστυνομία επιτέθηκε στους διαδηλωτές, τους οποίους ο Σαλβίνι χαρακτήρισε ως «παρφουμαρισμένα μαμόθρεφτα με γεμάτο πορτοφόλι και χωρίς επίγνωση της πραγματικότητας». 

(9) Ούτε Μία Λιγότερη (Non Una Di Meno): Η διαδρομή του «Ούτε Μία Λιγότερη» ξεκίνησε στη Ρώμη με τη συνάντηση διαφόρων γυναικείων και φεμινιστικών συλλογικοτήτων. Το όνομα έχει ως σαφή αναφορά το κίνημα «Ni Una Menos» της Αργεντινής. Η πρώτη του κάθοδος στον δρόμο ήταν το Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2016 (στις 25 Νοεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών) στη Ρώμη, ενώ την επόμενη μέρα διεξήχθη πανεθνική συνδιάσκεψη. Το κίνημα από τότε παραμένει εξαιρετικά ενεργό και διατηρεί το παραδοσιακό «ραντεβού» της πορείας στη Ρώμη, στα τέλη Νοεμβρίου κάθε χρονιάς. Αυτοπροσδιορίζεται ως κομμάτι του ευρύτερου κινήματος του τρανσφεμινισμού. «Ο τρανσφεμινισμός είναι κατά κύριο λόγο ένα κίνημα από και για τρανς γυναίκες που αντιλαμβάνονται τη δική τους απελευθέρωση ως εγγενώς συνδεδεμένη με την απελευθέρωση του συνόλου των γυναικών και όχι μόνο αυτών. Είναι επίσης ανοιχτό σε άλλα queer και ίντερσεξ άτομα, σε τρανς άνδρες, σε μη τρανς άνδρες και μη τρανς γυναίκες (cisgender) και σε άλλα άτομα που διάκεινται ευνοϊκά απέναντι στις ανάγκες των τρανς γυναικών και θεωρούν τη συμμαχία μαζί τους ως απαραίτητη για την απελευθέρωση και των ίδιων.» Ο ορισμός είναι του Έμι Κογιάμα από το The Transfeminist Manifesto (2001). 

(10) Το «Ούτε Μία Λιγότερη» κάλεσε σε φεμινιστική απεργία στις 8 Μαρτίου 2019, Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας: «Στις 8 Μαρτίου, σε κάθε ήπειρο, με την κραυγή “ούτε μία λιγότερη” θα γίνει φεμινιστική απεργία. Διακόπτουμε κάθε εργασιακή και φροντιστική δραστηριότητα, επίσημη ή ανεπίσημη, δωρεάν ή αμειβόμενη. Μεταφέρουμε την απεργία στους χώρους εργασίας και στα σπίτια, στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, στα νοσοκομεία και στους δρόμους. Σταυρώνουμε τα χέρια και αρνούμαστε έμφυλους κανόνες και έμφυλες ιεραρχίες. Σταματάμε την παραγωγή και την αναπαραγωγή της κοινωνίας. Στις 8 Μαρτίου εμείς απεργούμε!». 

Το Παγκόσμιο Συνέδριο των Οικογενειών (World Congress of Families) είναι μια οργάνωση με έδρα τις Η.Π.Α. που προωθεί δεξιές χριστιανικές αξίες. Εναντιώνεται στους γάμους ομοφυλοφίλων, στην πορνογραφία και στην έκτρωση. Το συνέδριό της για το 2019 έλαβε χώρα στη Βερόνα, μεταξύ 29 και 31 Μαρτίου. Το «Ούτε Μία Λιγότερη» απάντησε με ένα τριήμερο εκδηλώσεων στην ίδια πόλη με σύνθημα: «Βερόνα πόλη τρανσφεμινιστική». Στις 30 του μήνα έγινε πορεία με πολύ μεγάλη συμμετοχή, που σίγουρα επισκίασε το συνέδριο των οικογενειών. 

(11) Rider: Αυτοί που στην Ελλάδα ονομάζονται «ντελιβεράδες» ή «εξωτερικοί» με ποδήλατα ή μηχανάκια και που οι αμοιβές τους ξεκινούν από 2 ευρώ την ώρα. Αυτοοργανώθηκαν για να διεκδικήσουν καλύτερο εργασιακό καθεστώς και κυρίως έναν «νόμο rider» που θα τους προσφέρει δικαιώματα αντίστοιχα με τους υπόλοιπους εργαζόμενους. Μέχρι τώρα θεωρούνταν «αυτόνομοι εργαζόμενοι» και επομένως δεν δικαιούνταν ασφάλιση ενώ δουλεύουν Σαββατοκύριακα, αργίες και νυχτερινές ώρες. Στις 4 Σεπτεμβρίου ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Ματαρέλα υπέγραψε τον «νόμο rider για την προστασία της εργασίας και την επίλυση των εταιρικών κρίσεων». 

 (12) «Παρασκευές για το Μέλλον» (Fridays For Future): Μια σειρά σχολικών «απεργιών» για το κλίμα, σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης για την κλιματική αλλαγή. Η πιο γνωστή φιγούρα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι η μαθήτρια Γκρέτα Τούνμπεργκ από τη Σουηδία, που τον Αύγουστο του 2019 διέπλευσε με ιστιοφόρο τον Ατλαντικό Ωκεανό για να στείλει ένα μήνυμα σχετικά με τις μετακινήσεις μηδενικής εκπομπής ρύπων. Έχουν προγραμματιστεί και στην Ελλάδα (Καλαμάτα και Αθήνα) τέτοιες «σχολικές απεργίες για το κλίμα» για τον Σεπτέμβριο του 2019. Οι διοργανωτές λένε ότι κάθε τέτοια κινητοποίηση πρέπει να είναι μη βίαιη, ειρηνική, και ότι το «Παρασκευές για το Μέλλον» είναι κίνημα πολιτικό αλλά ακομμάτιστο. 

(13) Η οργάνωση «Mediterranea Saving Humans» δηλώνει ότι είναι κάτι πέρα από μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση και εντός της συνυπάρχουν διαφορετικές πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών, όπως η Ψυχαγωγική και Πολιτιστική Ένωση Ιταλίας (A.R.C.I.), η Ya Basta Bologna (αντικαπιταλιστική ομάδα υποστήριξης μεταναστών), η Μ.Κ.Ο. Sea-Watch, το διαδικτυακό περιοδικό I Diavoli, κοινωνικές επιχειρήσεις όπως το εστιατόριο Moltivolti στο Παλέρμο. Στόχος της δηλώνει πως είναι η ηθική ανυπακοή και η κοινωνική υπακοή. Ανυπακοή στον εθνικιστικό και ξενοφοβικό δημόσιο λόγο, αλλά υπακοή στο Σύνταγμα και στο διεθνές δίκαιο, καθώς και στο δίκαιο των θαλασσών. Έχει μισθώσει το υπό ιταλική σημαία πλοίο Mare Jonio για να σώζει μετανάστες που προσπαθούν να διασχίσουν τη Μεσόγειο και να έρθουν στην Ευρώπη. Στις 3 Σεπτεμβρίου το πλοίο αυτό κατασχέθηκε από τις ιταλικές αρχές, αφού είχε αποβιβάσει στο νησί Λαμπεντούζα 98 διασωθέντες μετανάστες από τα ανοιχτά της Λιβύης. Αυτή είναι μονάχα η πιο πρόσφατη από μια σειρά κατασχέσεων, πρακτική η οποία προωθήθηκε μέσω ενός διατάγματος ενίσχυσης του κατασταλτικού οπλοστασίου εναντίον των πλοίων που βοηθούν τους μετανάστες, διάταγμα το οποίο ψήφισε ο απερχόμενος υπουργός Εσωτερικών Σαλβίνι. 

(14) Ενωσισμός (associazionismo): Κοινωνική τάση για δημιουργία ενώσεων με βάση κοινές πολιτικές αρχές. Ο κοσμικός ενωσισμός διακρίνεται από αντίστοιχες πρωτοβουλίες υπό τη σκέπη της Καθολικής Εκκλησίας. 

(15) Στις 7 Μαΐου κόπηκε η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και νερού στο κατειλημμένο από 450 μετανάστες κτίριο της οδού Σάντα Κρότσε στη Ρώμη. Πέντε ημέρες αργότερα ο Καρδινάλιος Κόνραντ Κραγιέφσκι έθεσε τελεσίγραφο στη Νομαρχία: «Ή μέχρι τις 8 το βράδυ θα έχετε επανασυνδέσει το ρεύμα ή θα το κάνω μόνος μου». Μετά το πέρας της προθεσμίας, λίγο μετά τις 10 το βράδυ της 12ης Μαΐου, αποφάσισε να επανασυνδέσει μόνος του το «άγιο φως». 

(16) Αυτή η «αντίσταση των δήμων» αντικατοπτρίζεται και στα χαμηλά εκλογικά ποσοστά που έλαβε η Λέγκα σε πόλεις όπως το Μιλάνο, το Τορίνο, η Μπολόνια, η Γένοβα κ.ά. Οι δήμαρχοι στο Μιλάνο και στην Μπολόνια έχουν αρνητική στάση απέναντι στη Λέγκα, όπως άλλωστε συμβαίνει και σε Νάπολη και Παλέρμο. Επίσης, στις 25 Ιουλίου η δήμαρχος της Ρώμης Βιρτζίνια Ράτζι (με την παράταξη του Κινήματος 5 Αστέρων) θυροκόλλησε έξω από την κατάληψη Κάζα Πάουντ μια εντολή ξηλώματος της επιγραφής «CASAPOUND» από την πρόσοψη του κτιρίου. Μια ενέργεια που μπορεί να χαρακτηριστεί συμβολική μεν αλλά και κωμικοτραγική στην ουσία της.

Δευτέρα, 23 Σεπτεμβρίου 2019

Διάλογος για την αναρχία και την ελευθερία στην ψηφιακή εποχή - Tomas Ibanez, Manuel Castels

Η τριχοειδής διάδοση των νέων τεχνολογιών του World Wide Web προσφέρει στους θεσμούς ένα ισχυρό μέσο για τη διεύρυνση της κυριαρχίας τους. Όμως, ταυτοχρόνως, συνεπάγεται μια ανάπτυξη της πληροφόρησης και της επικοινωνίας σύμφωνα με μη ιεραρχικά μοντέλα, ανοίγοντας τον δρόμο σε πρωτόγνωρες μορφές κριτικής και αγώνα. Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με τεχνολογίες χωρίς δεδομένο χαρακτήρα και σκοπό, συνεπώς προκύπτει η ανάγκη επεξεργασίας μιας νέας θεωρίας τόσο για την εξουσία όσο και για την αντιμαχία της. Την ίδια στιγμή αποκαλύπτεται το ευάλωτο των συστημάτων του κοινωνικού ελέγχου. Η κυριαρχία, πέρα από τους μηχανισμούς του κράτους, επιβάλλεται μέσω των καναλιών επικοινωνίας. Ανάμεσά τους είναι σαφές ότι αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία το δίκτυο. Που όμως, από την ίδια του τη φύση, τείνει στην εξάλειψη της ανισορροπίας των γνώσεων μεταξύ κυρίαρχων και κυριαρχούμενων, με αποτελέσματα εν δυνάμει ανατρεπτικά. Από εδώ μπορεί να προκόψει και ένας νέος αναρχισμός, ζήτημα γύρω από το οποίο (όπως και σε σχέση με τα προηγούμενα) εκτυλίσσεται η συζήτηση μεταξύ δύο παλιών φίλων, του Μανουέλ Καστέλς, κοινωνιολόγου της πληροφορίας και καθηγητή στο πανεπιστήμιο Σάντα Μάνικα της Καλιφόρνιας και του Τόμας Ιμπάνιεθ, καθηγητή κοινωνιολογίας στο αυτόνομο πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, οι οποίοι, μάλιστα, απελάθηκαν την ίδια ημέρα από τη Γαλλία λόγω της συμμετοχής τους στον Μάη του '68. Την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση συμπληρώνει ένα κείμενο του Καστέλς, που ήταν μάλιστα και μία από τις αφορμές γι' αυτή τη συζήτηση, όπως και ένα κείμενο του Ιμπάνιεθ για τα νέα κοινωνικά κινήματα και τους τρόπους αντίστασής τους απέναντι στις σημερινές μορφές της εξουσίας.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ 'Η Η ΕΠΑΝΑΚΑΜΨΗ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ; - Toni Negri, Roberto Esposito

Στις 25-27 Νοέμβρη 2016, οι ιταλικές κινηματικές εκδόσεις Derive Approdi διοργάνωσαν το πρώτο φεστιβάλ τους στη Ρώμη στον κατειλημμένο κινηματογράφο Nuovo Cinema Palazzo, στην ιστορική γειτονιά της πόλης Σαν Λορέντσο. Την πρώτη ημέρα ο Ρομπέρτο Εσπόζιτο σχολίασε τις σκέψεις του Τόνι Νέγκρι για το τέλος της κρατικής κυριαρχίας, για να ακολουθήσει ο Τόνι Νέγκρι με μια δική του παρέμβαση-εισήγηση. Δημοσιεύουμε εδώ τις δύο ομιλίες, όπως δημοσιεύθηκαν στον ιστότοπο OperaViva magazine, κρίνοντάς τις άκρως ενδιαφέρουσες σε μια εποχή όπου η υπεράσπιση του κράτους-έθνους, όπως έδειξαν και οι ευρωοεκλογές του 2019, μοιάζει να επανέρχεται δριμύτερη. Δημοσιεύουμε επίσης μια έμμεση συζήτηση των δύο κορυφαίων ιταλών φιλοσόφων, που έγινε στις 17 και 25 Μάη του 2016 μέσα από μια βιβλιοκριτική του Νέγκρι και την επακόλουθη απάντηση του Εσπόζιτο, θεωρώντας ότι συνεισφέρει και αυτή στην περαιτέρω κατανόηση της αντιπαράθεσης Νέγκρι-Εσπόζιτο σχετικά με το ζήτημα της κρατικής κυριαρχίας.

Η κόκκινη διετία 1968-1969 - Oreste Scalzone

Έχουν περάσει πλέον 50 χρόνια αφότου μια γενιά στη γειτονική Ιταλία εξεγέρθηκε ξαφνικά εναντίον όλων των θεσμών του κράτους. Τη μία μέρα όλα ήταν ήσυχα και την επόμενη δεκάδες χιλιάδες νέοι και νέες κατέβηκαν στους δρόμους. Ο πόλεμος είχε ξεκινήσει, στα πανεπιστήμια, στα εργοστάσια, στις πόλεις, όπου με κύριο όπλο τις καταλήψεις αποδυναμωνόταν η θεσμική τάξη και οικοδομούνταν μια κοινωνία πιο δίκαιη και πιο ελεύθερη. Ο άνεμος της ουτοπίας φυσούσε στην Ευρώπη και στην Ιταλία, στην οποία Ιταλία κράτησε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '80, όταν ήρθε η ήττα, η φυλακή, η εξορία, η ιδιώτευση, η απόγνωση, ο θάνατος... Πρόκειται μόνο για μια ιστορία του παρελθόντος; Σήμερα, πάντως, διάφοροι ιστορικοί και όχι μόνο, συνεχίζουν να προσπαθούν να αναπαραστήσουν εκείνα τα χρόνια, επιδιώκοντας να γνωρίσουν το τεράστιο μωσαϊκό των γεγονότων, των ελπίδων, των λαθών, των ιδεολογιών, των πρακτικών. Όσον αφορά, πάντως, την ανάγνωση εκείνης της περιόδου από την πλευρά του κοινωνικού ανταγωνισμού, συνεισφέρει τα μέγιστα αυτή η μαρτυρία του Ορέστε Σκαλτσόνε, ιστορικού ηγέτη του ιταλικού φοιτητικού κινήματος του '68-'69, κορυφαίου στελέχους της Εργατικής Εξουσίας και της Εργατικής Αυτονομίας, μια εμβληματική φιγούρα της επαναστατικής αριστεράς εκείνης της εποχής, που συνεχίζει να είναι ενεργός στα συμβάντα του παρόντος. Μια αφήγηση ακριβώς της διετίας που ξεκίνησαν όλα, εξαιρετικά χρήσιμη για την κατανόηση και της κοινωνικής συνθήκης που βιώνουμε σήμερα.

Σάββατο, 21 Σεπτεμβρίου 2019

Η δημοκρατία του Βαραββά - Gustavo Zagrebelsky

"...Εκείνο λοιπόν το πλήθος κλήθηκε απλώς να απαντήσει στο ερώτημα που του έγινε. Δεν μπορούσε να βγει από το δίλημμα που του είχαν θέσει. Δεν μπορούσε να αποφασίσει, για παράδειγμα, για τη ζωή ή τον θάνατο είτε του Ιησού είτε του Βαραββά. Ούτε μπορούσε να αξιώσει ότι θα το έκανε και σε άλλες περιπτώσεις. Για να το πούμε διαφορετικά, δεν ήταν μια δύναμη που δρούσε, αλλά μια δύναμη που απλώς αντιδρούσε. Ήταν ένα σώμα ουσιαστικά νεκρό (όπως ο βάτραχος του Γκαλβάνι, που ζούσε μονάχα όταν τον κεραυνοβολούσε μια εξωτερική δύναμη). Δεν ήταν αφεντικό, για να χρησιμοποιήσουμε μια σημερινή έκφραση, της μοίρας του. Αν αξίωνε να γίνει κάτι τέτοιο, η εξουσία, είτε του Συνεδρίου είτε του Πιλάτου, θα έπεφτε πάνω του συντριπτική. Αν ο λαός που είναι ικανός για δράση είναι ο λαός της δημοκρατίας και αυτός που υπακούει είναι ο λαός της αυταρχίας, εκείνος που καλείται να απαντήσει απλώς αντιδρώντας, ποιας μορφής κυβέρνησης είναι ο λαός; Ίσως, σύμφωνα με την ετυμολογία της λέξης, ο λαός της δημαγωγίας". 

Γκουστάβο Ζαγκρεμπέλσκι

Δευτέρα, 15 Απριλίου 2019

ΤΑ ΚΙΤΡΙΝΑ ΓΙΛΕΚΑ Ο θερμός γαλλικός χειμώνας ’18-’19 - Toni Negri

«… Όλα αυτά είναι πολύ σημαντικά, αφού περιγράφουν μια οργανωτική διαδικασία εν εξελίξει, απολύτως οριζόντια, χωρίς leadership, που μοιάζει με την κίνηση ενός θρόμβου σε σχέση με τις γνώμες και τους στόχους. Ποια θα είναι τελικά η εξέλιξη δεν το ξέρω· στην πραγματικότητα κανείς δεν το ξέρει. Κι αυτό γιατί υπάρχει μια δομή που συγκροτείται με εργαλεία άμεσης δημοκρατίας και κυρίως είναι αυτή η ίδια που τα χειρίζεται. Πρέπει να περιμένουμε από Κυριακή σε Κυριακή, δηλαδή την επόμενη ημέρα του Σαββάτου, για να καταλάβουμε πώς πάνε τα πράγματα. Όμως μου φαίνεται ότι τα σημαντικά στοιχεία είναι τα εξής: πανεθνική διάσταση, εναντίωση στην προσπάθεια του Μακρόν να υπάρξει αφομοίωση μέσω μιας κάποιας συζήτησης, εξωστρέφεια, διατήρηση ενός οριζόντιου πλαισίου χωρίς leadership, ανάπτυξη της οργάνωσης με όρους οριζοντιότητας και εσωτερικής σύνδεσης, πρόκειται για ένα πλήθος που συντίθεται. Όλα αυτά μου φαίνονται κάθε άλλο παρά περιστασιακά και, προς στιγμή, προσλαμβάνουν μια πραγματική όψη αντιεξουσίας στη γαλλική κοινωνία». Τόνι Νέγκρι

Τετάρτη, 30 Ιανουαρίου 2019

Τρίτη, 29 Ιανουαρίου 2019

ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ - ERRICO MALATESTA, FRANCESCO SAVERIO MERLINO

1897. Λίγο πριν τη λήξη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού, όταν εφαρμόστηκαν ποικιλοτρόπως και σε διαφορετικό βαθμό τα μεγάλα οράματα της Πρώτης Διεθνούς (πολύ πιο εκτεταμένα το κομμουνιστικό μοντέλο και λιγότερο αλλά εμβληματικά το αναρχικό) δύο κορυφαίες προσωπικότητες του ιταλικού και του διεθνούς αναρχισμού, ο Ερρίκο Μαλατέστα και ο Φραντσέσκο Σαβέριο Μερλίνο, συζητούν μέσα από διαδοχικές δημοσιεύσεις σε εφημερίδες και περιοδικά της εποχής (όχι μόνο αναρχικά) για τα ζητήματα της δημοκρατίας (και της θεωρητικής και πρακτικής σχέσης της με την αναρχία), της αντιπροσώπευσης, της συμμετοχής ή μη στις εκλογές, του επηρεασμού ή όχι των εκλογέων, της επιλογής του μικρότερου κακού ή της άκαμπτης υπεράσπισης ιδεών και πρακτικών σε οποιεσδήποτε συνθήκες, της χρησιμότητας του καταμερισμού της εργασίας, της ανάγκης ή μη ύπαρξης κατασταλτικών σωμάτων στην κοινωνία που και οι δύο ποθούν προκειμένου οι πολίτες να νιώθουν ασφαλείς και ελεύθεροι, με λίγα λόγια όλα αυτά που θα απασχολήσουν σοσιαλιστές, κομμουνιστές και αναρχικούς είτε στις σοσιαλκομμουνιστικές (Ρωσία, Κίνα, Κούβα) είτε στις αναρχικές (Ισπανία '36, Ουκρανία '19-'21) επαναστάσεις του 20ού αιώνα. Τα οποία, όμως, ζητήματα συνεχίζουν και σήμερα να ταλανίζουν (και ορθώς) όσες και όσους τοποθετούνται στην πλευρά της ελευθερίας, της ισότητας και της αλληλεγγύης, καθιστώντας τη μελέτη αυτής της συζήτησης «από τα παλιά» άκρως ενδιαφέρουσα και επίκαιρη.

ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΣΤΟ ΜΙΛΑΝΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΝΤΑΣΙΑΚΟ - ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ, EDUARDO COLOMBO

Στις 6 Νοέμβρη 1983, το Κέντρο Ελευθεριακών Μελετών "Giuseppe Pinelli?" στο Μιλάνο, διοργάνωσε ένα σεμινάριο στην έδρα του, που τότε βρισκόταν στη λεωφόρο Μόντσα 255, με τον Κορνήλιο Καστοριάδη. Αυτό που δημοσιεύουμε εδώ είναι η μετεγγραφή ενός εκτεταμένους αποσπάσματος από την έντονη συζήτηση που ακολούθησε τη δημόσια παρέμβαση σχετικά με το κοινωνικό φαντασιακό που είχε κάνει ο Καστοριάδης την προηγούμενη ημέρα. Όπως λένε και οι επιμελητές του Bolletino νο 48, Φλεβάρης 2014, του Κέντρου Ελευθεριακού Μελετών στο οποίο δημοσιεύθηκε η συζήτηση, μετά από τριάντα τόσα χρόνια δεν είναι δυνατόν να ταυτοποιηθούν πλέον τα άτομα που έκαναν τις ερωτήσεις ή εξέφρασαν τη γνώμη τους (και καθώς η καταγραφή δεν ήταν και πολύ επαγγελματική, υπάρχουν κάποια κενά σε αγκύλες, που επιτρέπουν να λειτουργήσει η γόνιμη φαντασία των αναγνωστών και των αναγνωστριών για το τι θα μπορούσε να έχει ειπωθεί). Εκτός από τον Εντουάρντο Κολόμπο, ο οποίος επίσης ήταν προσκεκλημένος στο σεμινάριο και του οποίου η ταυτοποίηση είναι βέβαιη. Γι' αυτό άλλωστε στην παρούσα έκδοση αποφασίσαμε κι εμείς να βάλουμε δύο κείμενα και ένα απόσπασμα από μια ευρύτερη συνέντευξη του Κολόμπο, στην οποία μιλάει ακριβώς για την προσωπική και θεωρητική του σχέση με τον Καστοριάδη. Συμπεριλάβαμε επιπλέον μια συνέντευξη του ριζοσπάστη διανοητή με τον Λουτσιάνο Λάντσα όταν είχε επισκεφθεί και πάλι το Μιλάνο έναν χρόνο πριν, όπως και δύο ενδιαφέροντα κείμενα τόσο του Λάντσα όσο και του "Νίκο" Μπέρτι, που αποτυπώνουν τη σχέση του Καστοριάδη με την ιταλική (και όχι μόνο) αναρχική σκέψη και πρακτική.

ΑΝΑΡΧΙΚΟΙ ΚΑΙ ΥΠΕΡΗΦΑΝΟΙ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ ΤΕΤΟΙΟΙ - AMEDEO BERTOLO

Ο Αμεντέο Μπέρτολο (Μιλάνο 1941-2016) όχι μόνο ήταν από τους ιδρυτές των εκδόσεων Eleuthera το 1986, αλλά υπήρξε η καρδιά και μυαλό τους για όλα τα επόμενα χρόνια, συμμετέχοντας με την υπομονή του κατασκευαστή μωσαϊκών (που υπήρξε άλλωστε το επάγγελμα του πατέρα του) στο πολιτισμικό σχέδιο που εμπνέεται από τον συνεχή πειραματισμό και το διανοητικό πάθος. Καθηγητής αγροτικής οικονομίας στο πανεπιστήμιο του Μιλάνου, ο Μπέρτολο δεν υπήρξε μόνο άνθρωπος της σκέψης αλλά και της δράσης, ξεκινώντας την αγωνιστική του ενασχόληση με την πρώτη μεταπολεμική πολιτική απαγωγή προκειμένου να σωθεί η ζωή ενός ισπανού αναρχικού καταδικασμένου σε θάνατο από το φρανκικό καθεστώς. Από εκεί ξεκίνησε η αδιάκοπη δραστηριότητά του, που τον βρήκε πρωταγωνιστή σε μια κρίσιμη περίοδο η οποία σημαδεύτηκε από τη σφαγή στην πλατεία Φοντάνα και τη δολοφονία του ιταλού αναρχικού Τζουζέπε Πινέλι. Πέρα από τη συμβολή του στη δημιουργία του περίφημου πλέον Α σε κύκλο, τα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι και τον θάνατό του, είχε μια έντονη πολιτική και εκδοτική δραστηριότητα, όντας συνεργάτης πολλών ελευθεριακών περιοδικών, καταλήγοντας με ένα πειρατικό πλοίο στο ουτοπικό νησί των εκδόσεων Eleuthera. Η παρούσα συλλογή κειμένων του είναι ένας ελάχιστος φόρος τιμής σε έναν σημαντικό άνθρωπο του αναρχικού κινήματος διεθνώς αλλά και μια σοβαρή συνεισφορά στην ερμηνεία (αλλά και στην εναντίωση) της σημερινής τάξης πραγμάτων.

ΣΗΜΑΙΕΣ: ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΡΑΤΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΑΚΤΙΒΙΣΜΟ - AUGUSTO ILLUMINATI

Η κόκκινη σημαία στο εξώφυλλο και οι ιριδωτές για τις οποίες μιλάει αυτό το βιβλίο, είναι τα απτά σημάδια των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους συμμετέχει κανείς σε αυτό που ανέκαθεν θεωρείται σαν στράτευση. Έχουν αλλάξει τα ονόματα, οι αξίες, οι πρωταγωνιστές, όμως πάντοτε ο κόσμος σώζεται χάρη σε κάποιους-ες που πηγαίνουν κόντρα στην πορεία του, αντιλαμβανόμενοι τα δεινά του και αγωνιζόμενοι να μην επέλθουν άλλα μεγαλύτερα. Στο παρόν κείμενο συζητούνται ο Παύλος εκ Ταρσού και ο Σαιν Ζυστ, οι μυστικιστές και μηδενιστές συνωμότες, το μεγαλείο, η αθλιότητα και ο τρόμος της μπολσεβίκικης στράτευσης. Διερευνώνται οι μορφές του μαρτυρίου, της πειθαρχίας και της αποσκίρτησης. Και με αφορμή την εμφάνιση και τη δράση του κινήματος ενάντια στην καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο η νέα κατηγορία του ακτιβισμού επαναλαμβάνει ή ξεπερνά τις πρότερες μορφές πολιτικής εμπλοκής και οργάνωσης, και βασικά κατά πόσο υφίσταται μια στράτευση του "κοινού" αλλά και πώς ανιχνεύεται στο πλαίσιο της δυναμικής των κινημάτων του ανταγωνισμού. Αφού το ουράνιο τόξο των σημαιών μαρτυρά την αμείωτη ενικότητα των πολλών, αλλά θέτει και το ζήτημα της διαμόρφωσης ενός ριζοσπαστικού πλήθους.

ΤΩΡΑ, ΡΟΖΑ ΜΟΥ, ΤΩΡΑ! - ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΚΙΡΜΠΑΣ

""Κι αν σε ρίξουν σε ένα σκοτεινό κελί;" επέμεινε ο Άρης στην αμφισβήτησή του. Η Ρόζα γύρισε και τον κοίταξε σαν να τον έβλεπε για πρώτη φορά. Για μια στιγμή, πήρε την όψη της γυναίκας που ξεχνάει τα γυαλιά της και σμίγει σχεδόν τις βλεφαρίδες της για να ξεθολώσει τη φιγούρα που έχει απέναντί της. Ακολούθως, το βλέμμα της μαλάκωσε. Τους συνεπήρε ξανά ο λόγος του λαχειοπώλη. Δεν είχε πει ακόμα την τελευταία του κουβέντα. "Και στο πιο σκοτεινό κελί του κόσμου να σε βάλουν, πάντα θα υπάρχει μια μικρή χαραμάδα από όπου θα μπαίνει λίγο φως. Αυτή η χαραμάδα είναι η ελπίδα που δεν σβήνει ποτέ. Είναι ο έρωτας, η ζωή, η ελευθερία. Η χαραμάδα, βρίσκεται εδώ (και έδειξε το κεφάλι) και παίρνει φως από εδώ (και έδειξε το σημείο της καρδιάς). Μη δεχτείτε να ζήσετε με λιγότερο ουρανό. Αυτά είχα να σας πω"..." Σε μια όχι και τόσο μακρινή εποχή στη μητρόπολη των Βαλκανίων Θεσσαλονίκη, με την κατάσταση εξαίρεσης κανόνα, τις κατασταλτικές δυνάμεις πανταχού παρούσες, την αποικιοποίηση της καθημερινής ζωής εμπεδωμένη μέσω του διαδικτύου, την κρατική προπαγάνδα σε πλήρη ανάπτυξη και σε αναμονή μιας "παράξενης" Πρωτομαγιάς, υπάρχουν κάποιοι και κάποιες που συνεχίζουν να βλέπουν τα πράγματα διαφορετικά, να συζητούν για την πιθανότητα μιας ριζοσπαστικής αλλαγής της κοινωνίας, για τις προσπάθειες που απέτυχαν στο παρελθόν αλλά και για αυτές που μπορούν να γίνουν στο παρόν ή στο άμεσο μέλλον. Μια ματιά στις δυστοπικές συνθήκες του σήμερα, που όμως μέσα από τις μικρές ατομικές αντιστάσεις που ενίοτε γίνονται συλλογικές, ανοίγει το παράθυρο σε έναν άλλο κόσμο ελευθερίας, ισότητας, αλληλεγγύης.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΗ ΤΟΥ '68 - MAURICE BLANCHOT

Η παρούσα συλλογή περιλαμβάνει πολιτικά κείμενα του Μωρίς Μπλανσό, που γράφτηκαν κατά τη διάρκεια και μετά τον Μάη του '68, όταν ο γάλλος στοχαστής συμμετείχε ενεργά στην "Επιτροπή Δράσης Φοιτητών-Συγγραφέων", που συνεδρίαζε στην κατειλημμένη Σορβόνη. Μέσα από τα συγκεκριμένα γραπτά διαγράφεται ανάγλυφα τόσο η άποψη του Μπλανσό για τα γεγονότα της τελευταίας δυτικοευρωπαϊκής επανάστασης όσο και η έντονη κριτική και απόρριψη του σοβιετικού γραφειοκρατικού μοντέλου, με αφορμή τη στρατιωτική επέμβαση στην Τσεχοσλοβακία και την κατάπνιξη της Άνοιξης της Πράγας. Μέσα από τη σφριγηλή ανάλυση εκείνης της τρομερής εποχής, αναδεικνύονται πολλά από αυτά που στη συνέχεια προσπάθησαν να εννοιολογήσουν στοχαστές όπως ο Μπαντιού, ο Ντελέζ, ο Φουκώ ή ο Νανσύ, κυρίως όσον αφορά την "αποπροσωποποίηση" και την ανάδειξη ενός διαφορετικού σε σχέση με τότε κυρίαρχο "κομμουνιστικού αιτήματος", σαν αντίδοτα στον μηδενισμό και σε κάθε είδους ολοκληρωτισμό. Αναφορικά με τον Μπλανσό και την ικανότητά του να σκέφτεται το πολιτικό, έγραψε εξάλλου ο Ντεριντά: "Τίποτα από όσα συντάραξαν τον 20ό αιώνα δεν διέφυγε της προσοχής της σκέψης και των γραπτών του."

Δευτέρα, 7 Μαΐου 2018

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΛΛΑΖΕΙ. ΠΩΣ ΑΛΛΑΖΕΙ Ο ΑΝΑΡΧΙΣΜΟΣ;

Έντονα επηρεασμένος από ιστορικά γεγονότα (αγγλικός ριζοσπαστισμός του 16ου αιώνα, Διαφωτισμός, Γαλλική Επανάσταση), που καθόρισαν τα βασικά χαρακτηριστικά του, ο αναρχισμός συγκροτείται σε μια συγκεκριμένη περίοδο της δυτικής ιστορίας. Οι απαρχές του ως κοινωνικό κίνημα βρίσκονται στην εμφάνιση της βιομηχανικής κοινωνίας και στη σύγκρουση που θα διχάσει την Πρώτη Διεθνή. Επιπλέον, μην έχοντας ένα κέντρο που θα καθορίζει την ορθοδοξία, εμπεριέχει διάφορες τάσεις: κοινωνιστικές, ατομικιστικές, εξεγερτικές, οικολογικές, πρωτογονιστικές κλπ. Ποια σχέση υπάρχει μεταξύ των αλλαγών της κοινωνίας και των πιθανών αλλαγών του αναρχισμού; Ξεκινώντας ακριβώς από την εξέταση των αλλαγών της κοινωνίας και των υποτελών τάξεων, και φτάνοντας μέχρι τις επιστημολογικές αλλαγές της δεκαετίας του ’60 και την παγίωση του νεοφιλελευθερισμού (κυρίως στις αρχές του 21ου αιώνα), οι συγγραφείς αυτού του τόμου διερωτώνται για τον σύγχρονο αναρχισμό και τις εξελικτικές του τάσεις, για τον μεταναρχισμό και την πιθανή απουσία της (άλλοτε) κεντρικότητας του συνολικού κοινωνικού ζητήματος. Ζητήματα θεμελιώδη, που παραμένουν ανοιχτά.■

Μαρξισμός και Αναρχισμός - Τζαμπιέτρο «Νίκο» Μπέρτι

«Δεν πρέπει συνεπώς να ξαφνιαζόμαστε που παρά τη διακήρυξη στα λόγια συγκεκριμένων στόχων (όπως η κατάργηση των τάξεων), χρησιμοποιούνται τέτοια μέσα που το αποτέλεσμά τους είναι η δημιουργία νέων τάξεων. Δεν μπορούμε να τασσόμαστε υπέρ της ελευθερίας και της αυτονομίας και να θέλουμε να πετύχουμε κάτι τέτοιο με την εξουσία και τον συγκεντρωτισμό. Δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι επιδιώκουμε τη διεύρυνση της αυτοσυνείδησης των μαζών και να θέλουμε να τις απελευθερώσουμε καθοδηγώντας τις. Δεν μπορούμε, τέλος, να θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε σαν μέσα την αστυνομία, το κράτος και την ιεραρχία, ενώ επιθυμούμε την εξαφάνιση του κράτους, της κυριαρχίας και της γραφειοκρατίας! Στη μεταφυσική αντίληψη του μαρ- ξισμού και στη μακιαβελική, απηρχαιωμένη του επιστήμη, ο αν- αρχισμός αντιπαραθέτει την υλιστική αντίληψη του οργανικού αγώνα μέσα από τη συνάφεια μέσων-σκοπών. Συνεπώς, για το παγκόσμιο προλεταριάτο, η εναλλακτική απέναντι στη μαρξιστική ουτοπία είναι για μια ακόμη φορά η αναρχική επανάσταση».
 Τζαμπιέτρο «Νίκο» Μπέρτι

ΜΑΥΡΕΣ-ΚΟΚΚΙΝΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ 2017



Τρίτη 19 Δεκέμβρη 5:30μμ ΑΣΟΕΕ

3 ΗΜΕΡΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ



Μιλανέζικο Τρίπτυχο - Πάολο Πότσι

Αρχές της δεκαετίας του ’80 και η άμπωτη των κινημάτων του κοινωνικού ανταγωνισμού στην Ιταλία έχει ξεκινήσει. Ο Πάολο Πότσι, στέλεχος της εργατικής αυτονομίας στο Μιλάνο και αναντικατάστατο μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού «Rosso», γράφει τρεις μητροπολιτικές ιστορίες για το αντάρτικο πόλης στο Μιλάνο, τη στιγμή που αυτό φαίνεται η μόνη επιλογή για μια επαναστατική διαδικασία της οποίας έχει αρχίσει ήδη να διαφαίνεται η ήττα. Απαλλοτριώσεις τραπεζών, μαχητικές αναζητήσεις, εκτελέσεις ταξικών εχθρών, καταδότες και τελικά οι οδυνηρές συζητήσεις μέσα στη φυλακή για το πώς πήγαν τα πράγματα. Το μιλανέζικο τρίπτυχο μοιάζει με μια μικρή μυθιστορία, όμως είναι μια πραγματικότητα που τα ίχνη της ακόμη ταλανίζουν τη γείτονα χώρα. Ο συγγραφέας, συνελήφθη στο πλαίσιο της επίθεσης ενάντια στην εργατική αυτονομία το 1979 και αφού πέρασε κάμποσα χρόνια στα «σωφρονιστικά» ιδρύματα της πατρίδας του, συνέχισε να είναι κοντά στα ανταγωνιστικά κινήματα της Ιταλίας μέχρι τον θάνατο του το 2016. Συγγραφέας του εμβληματικού βιβλίου Εξέγερση, εκδόσεις Derive Approdi, όπου αφηγείται γλαφυρά αυτόνομες διαδρομές τη δεκαετία του ’70.

ΚΑΡΜΠΟΝΙΑ Ήμασταν όλοι κομμουνιστές - Νάνι Μπαλεστρίνι

Στο ανά χείρας αφηγηματικό κείμενο του Νάνι Μπαλεστρίνι, ο συγγραφέας, με τη γνωστή του πλέον και στο ελληνικό κοινό τεχνική, έχει ως πρωταγωνιστή έναν μεταλλωρύχο που δουλεύει στη Σαρδηνία και του οποίου οι αναμνήσεις καταγράφονται κάπου ανάμεσα στο 1973 και το 1974. Είναι μια μορφή που έρχεται από τα κάτω, βγαίνει κυριολεκτικά από το υπέδαφος, κάτι ανάλογο με τον γέρο-τυφλοπόντικα που σκάβει για την επανάσταση όπως έλεγε ο Μαρξ παραφράζοντας τον Άμλετ. Με μια αφήγηση «επική», περιγράφει την πορεία ενός νεαρού ηλεκτρολόγου που από το πολεμικό ναυτικό κατά τη διάρκεια του 2ου παγκοσμίου πολέμου περνάει στην αντίσταση ενάντια στους ναζιφασίστες, συλλαμβάνεται και οδηγείται στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, γλυτώνει και επιστρέφει στην Ιταλία όπου δουλεύει στο ορυχείο της Καρμπόνια στη Σαρδηνία, οργανώνεται και μάχεται για τα εργατικά δικαιώματα εκεί που ήταν όλοι κομμουνιστές, μεταναστεύει στην Αυστραλία όπου γνωρίζει τον ρατσισμό και τον πλουτισμό εις βάρος των αυτόχθονων και των φτωχών, για να καταλήξει στην ταραγμένη Ρώμη των αρχών της δεκαετίας του ’70, μαχόμενος ενάντια στις εξώσεις και υπέρ των αυτομειώσεων στα κοινωνικά κινήματα εκείνης της εποχής. Ένα μυθιστόρημα ανάλογο με το Τα θέλουμε όλα, σκλη-ρό και τρυφερό ταυτοχρόνως, αναδεικνύει για μια ακόμη φορά τους λόγους αλλά και τις φιγούρες που έκαναν τη μεταπολεμική Ιταλία ένα από τα πιο σημαντικά εργαστήρια του κοινωνικού ανταγωνισμού. Η έκδοση

Πολιτική Οικολογία - Δημήτρης Ρουσσόπουλος

«Σε μια εποχή που μια τυφλή μηχανή αποκαλούμενη αγορά μετατρέπει το έδαφος σε άμμο, καλύπτει γόνιμη γη με μπετόν, δηλητηριάζει αέρα και νερό, ενώ προκαλεί σαρωτικές αλλαγές στο κλίμα και την ατμόσφαιρα, είμαστε αναγκασμένοι να θέσουμε θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τη φύση της κοινωνίας μας. Αυτό το βιβλίο είναι μια προσπάθεια αντιμετώπισης της οικολογικής κρίσης, από τη μια πλευρά, και της θλιβερής κρίσης της σύγχρονης κοινωνίας, από την άλλη. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις καταπιεστικές ή κατασταλτικές δομές της κοινωνίας μας, την ιεραρχική και ταξική συγκέντρωση της εξουσίας, όπως και τον συστηματικό εθισμό στην απληστία, καθώς όλα αποτελούν βασικούς παράγοντες της λεγόμενης κοινωνικής και οικολογικής κρίσης…». Δημήτρης Ρουσσόπουλος Ο Δημήτρης Ρουσσόπουλος είναι ιστορική φιγούρα του βορειο-αμερικανικού ελευθεριακού κινήματος, ακτιβιστής, συγγραφέας και επιμελητής πάμπολλων βιβλίων, ιδρυτής το 1969 των εκδόσεων Black Rose Books, με έδρα το Μοντρεάλ του Καναδά, που συνεχίζουν μέχρι σήμερα να βγάζουν εξαιρετικά κινηματικά και θεωρητικά βιβλία, βασικό στέλεχος του περιοδικού «Our Generation» (1961-1992) που γαλούχησε γενιές αγωνιστών και αγωνιστριών, πάντοτε ενεργός στο κίνημα πολιτών της χώρας του υπέρ της δημοτικής αυτοδιεύθυνσης και μέλος του TRISE, του Διεθνικού Ινστιτούτου για την Κοινωνική Οικολογία, ενός δικτύου διανοουμένων/ακτιβιστών που δρα σε διάφορες πόλεις της Ευρώπης.