Μπορούμε να διαβάσουμε τη δεύτερη επιστολή του Παύλου στους Θεσσαλονικείς σαν μια προφητεία που αφορά τη σημερινή κατάσταση της Δύσης. Ο απόστολος επικαλείται εδώ «ένα μυστήριο της ανομίας», την «απουσία νόμου», που είναι εν ενεργεία αλλά δεν θα οδηγήσει στην πραγμάτωση της δεύτερης έλευσης του Ιησού Χριστού, αν πρώτα δεν εμφανιστεί ο «άνθρωπος της ανομίας, ο γιός της καταστροφής, εκείνος που αντιτίθεται και υψώνεται υπεράνω κάθε όντος που θα αποκληθεί Θεός ή θα είναι ένα αντικείμενο λατρείας, φτάνοντας να εδραιωθεί στον ναό του Θεού, εμφανιζόμενο σαν Θεός». Υπάρχει, λοιπόν, μια εξουσία που συγκρατεί αυτή την αποκάλυψη (ο Παύλος την επικαλείται απλώς, χωρίς να την ορίζει καλύτερα, «αυτό που συγκρατεί, το κατέχον»). Πρέπει, έτσι, αυτή η εξουσία να στερείται μέσου, γιατί μόνο τότε «θα αποκαλυφθεί το άνομο (το χωρίς νόμο) που ο κύριος Ιησούς θα εξαλείψει με μια αναπνοή του στόματός του και θα καταστήσει ανενεργό με την εμφάνιση της άφιξής του». Η θεολογικο-πολιτική παράδοση ταύτισε αυτή την «εξουσία που συγκρατεί» με τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία (έτσι έκανε ο Τζιρόλαμο και, πολύ πιο μεά, ο Καρλ Σμιτ) ή με την ίδια την Εκκλησία (ο Τικόνιος και ο Αυγουστίνος). Είναι προφανές, σε κάθε περίπτωση, ότι η εξουσία που συγκρατεί ταυτίζεται με τους θεσμούς που βασιλεύουν και κυβερνούν τις ανθρώπινες κοινωνίες. Γι’ αυτό η εξάλειψή τους συμπίπτει με την άφιξη του άνομου, του «χωρίς νόμο», που παίρνει τη θέση του Θεού και «με σημάδια και ψευτοθαύματα οδηγεί στην απώλεια «εκείνους που τον απαρνήθηκαν από αγάπη για την αλήθεια».
Μπορούμε να δούμε το μυστήριο της ανομίας όχι τόσο σαν ένα πέρα από τον χρόνο μυστικό, του οποίου το μοναδικό νόημα είναι να δώσει ένα τέλος στην ιστορία, όσο, μάλλον, σαν ένα ιστορικό δράμα («μυστήριον» στα ελληνικά σημαίνει «δραματική δράση»), που ταιριάζει απόλυτα σε αυτό που ζούμε σήμερα. Οι κυρίαρχοι θεσμοί μοιάζουν να έχουν χάσει το νόημά τους και κυριολεκτικά στερούνται κάθε μέσου, αφήνοντας στη θέση τους την ανομία, μια απουσία νόμου, που θέλει να είναι, μπορούμε να πούμε, νόμιμη, αλλά, εν τοις πράγμασι έχει παραιτηθεί κάθε νομιμότητας. Το κράτος (η αρχή που συγκρατεί) και το «χωρίς νόμο» είναι , την πραγματικότητα, οι δύο όψεις του ίδιου μυστήριου: του μυστήριου της εξουσίας. Όπως σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν χωρίς κανέναν δισταγμό, τον «άνθρωπο της ανομίας», το «χωρίς νόμο» σκιαγραφεί τη φιγούρα της κρατικής εξουσίας η οποία, εγκαταλείποντας τις συνταγματικές αρχές και την ηθική που παραδοσιακά την περιόριζαν και, μαζί τους, «την αγάπη για την αλήθεια», αφήνεται στα «σημάδια και τα ψευδοθαύματα» των όπλων και της τεχνολογίας. Είναι αυτή η σύγχυση της αναρχίας και της νομιμότητας σε μια κατάσταση εξαίρεσης η οποία έχει γίνει διαρκές, που οφείλουμε να ξεμασκαρέψουμε και να καταστήσουμε σε κάθε πλαίσιο ανενεργή.
7 Γενάρη 2026
Υ.Γ. (του Παναγιώτη Καλαμαρά) Ο Αγκάμπεν, για μια ακόμη φορά, επικαλείται τον Παύλο και τον «κατέχοντα» για να μιλήσει για μια κατάσταση εξαίρεσης η οποία, πριν καλά καλά μπει η καινούργια χρονιά, έδειξε τα δόντια της στη Βενεζουέλα. Όμως αν ο Αγκάμπεν πιθανώς προσμένει έναν θεό για να δώσει λύσει στο πρόβλημα της ανομίας, που εμφανίζεται τόσο ωμά μπροστά στα μάτια μας (και το ωραίο είναι ότι την ανομία την επικαλούνται αυτοί που την ασκούν και επωφελούνται από αυτή όταν θέλουν να χτυπήσουν τα κινήματα του κοινωνικού ανταγωνισμού), τι μπορούμε να περιμένουμε εμείς που δεν πιστεύουμε σε έναν τέτοιο θεό; Η αδυναμία μας είναι πρόδηλη, κι αυτό έχει φανεί όχι μόνο σε περιπτώσεις όπως η Γάζα ή η Βενεζουέλα, αλλά και στην πολύ μικρότερη κλίμακα των αντιστάσεών μας όταν χτυπιούνται κοινωνικοί χώροι με μακρά ιστορία όπως, για παράδειγμα, η κατάληψη Ασκατασούνα στο Τορίνο, ή, στη δική μας περίπτωση, τα αναρχικά στέκια παντού στην Ελλάδα ή οι πορείες του αντιεξουσιαστικού χώρου όπως συνέβη στις 6 Δεκέμβρη 2025. Αμηχανία, λοιπόν, το λιγότερο και προσμονή καλύτερων ημερών, οι οποίες όμως περνούν μόνο από τα δικά μας χέρια ή, τα χέρια αυτών που πιστεύουν ότι μια τέτοια κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί. Δύσκολα τα πράγματα, έτσι όπως έχουν αυτή τη στιγμή, με την ευχή για μια καλή χρονιά να ακούγεται κάπως γκροτέσκα. Όμως δεν μας μένει τίποτα άλλο, πέρα από τον συνεχή, με πείσμα αγώνα, ίσως μέχρι τελικής πτώσεως. Αλλά τουλάχιστον να μην ξεφτιλιστούμε για ένα κοστούμ’ στο γιουσουρούμ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου